Эpдэнэc Taвaнтолгой ХК-ийн 85 xyвийг төр, 15 хувийг иргэд, AAH-үүд эзэмшдэг. Төрөөс иргэн бүрт тус компанийн 1072 ширхэг хувьцааг хуваарилснаар ард түмэн тус компанийн 15 хувийн эзэмшигч болсон. Гэтэл хувьцаа эзэмшигчдээсээ асуулгүй компанийн Зүүн цанхийн ордын нөөцийг барьцаалан IPO гаргах гэж байгаа шийдвэрийг Ардчилсан намын даргын ахлах зөвлөх З.Энхболд буруутгаж байр сууриа илэрхийлж буй юм. Тэрбээр, УУХҮ-ийн сайд Д.Сумъяабазар энэ талаар 2018 онд УИХ-д танилцуулахдаа ЭТТ-н 30 хувийг 5 тэрбум ам.доллараар зарна гэж зөвшөөрөл авсан. Тэгвэл одоо 1 тэрбум доллараар зарна гэж байна. Үнэ нь тав дахин уначихлаа. Таваар зарж болно, нэг тэрбум доллараар зарж болохгүй. Мөн ЭТТ-н хувьцааг зарах гэж байгаа бол 2.5 сая хувьцаа эзэмшигчээсээ асуух хэрэгтэй. IPO гэдэг компанийнхаа тодорхой хувийг анх удаа хөрөнгийн зах зээлд худалдахыг хэлнэ. Энэ бол өмч хувьчлал гэв.
Энэ талаар ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ хариу тайлбар хийлээ.
–ЕТГ-ын дарга асан З.Энхболд ЭТТ-н хувьцааг Засгийн газар хямд үнээр зарах гэж байна гэж мэдээлж байна. Засгийн газар энэ мэдэгдэлд ямар хариулт өгөх вэ?
-Хүмүүс улс төржиж байх шиг байна, мэддэг зүйлээ мэдэхгүй болж будилж эхэллээ. Би өнөөдөр ҮАБЗ-ийн Нарийн бичгийн дарга А.Гансүхэд тус зөвлөлийн 2018 оны зөвлөмжийг Төрийн болон албаны нууцын тухай хуулийн тодорхой заалтад үндэслэн ил болгох саналыг өгөх гэж байна.
Тавантолгой нүүрсний ордын талаар авах арга хэмжээний талаар авах зарим арга хэмжээний тухай Засгийн газрын 2018 оны долоодугаар сарын 9-ний өдрийн 7 дугаар тогтоол гарсан. Энэ тогтоол нь ҮАБЗ-ийн 2018 оны дээрх зөвлөмжийг үндэслэн гарсан юм. Тиймээс зөвлөмжийг ил болгох саналаа А.Гансүх даргад хүргүүлж байна. ҮАБЗ-өөс Тавантолгойн орд газрыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулж, Тавантолгойтой холбоотой төмөр замын дэд бүтцийн ажлыг явуулах зөвлөмж гаргасан юм. Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга ҮАБЗ-ийн ажлын албатай хамгийн ойр ажилладаг. 2018 оны тэр зөвлөмж буруу байсан бол З.Энхболд дарга энэ албан тушаалд байх хоёр жилийн хугацаандаа энэ шийдвэрийг засахгүй яасан юм бэ. Зүүнбаянгийн төмөр замын бүтээн байгуулалтын ажилд ЕТГ улс төрийн манлайлал үзүүлэн ажиллаж байгаа. Төмөр замын бүтээн байгуулалтын санхүүжилттэй холбоотой олон асуудлыг нэг нь энэ байсан. Үүнтэй холбоотой УИХ-ын тогтоол гарч, Засгийн газарт ирсэн. Засгийн газар тогтоолыг хэрэгжүүлээгүй, Тавантолгойн орд газрыг олон улсын хөрөнгийн зах зээлд гаргах ажил судалгааны түвшинд л явна. Энэ нь ажил улстөржилттэй хутгалдвал цаашаа явахгүй нь тодорхой. Тэгэхээр энэ асуудлаар Засгийн газар хуралдаж, Ерөнхий сайд татгалзан гарах асуудал хөндөгдөнө гэсэн үг. Үүнийг дагаад дэд бүтцийн асуудлууд зогсох эрсдэлүүд үүсэж болзошгүй.
“АН ЗУГТААД ГАРЧ ЯВСАН Ц.ЭЛБЭГДОРЖ, САЙХАНБИЛЭГ НАРАА ОЛЖ ИР ЭЭ”
Монголчууд бид төрийн албанд ажиллаж байсан экс дарга нарынхаа учрыг олохгүй бол болохоо байлаа. ЕТГ-ын дарга байхдаа нэг зүйл ярина. Албан тушаалаа өгөөд АН-ын даргын зөвлөх болохдоо төрийн нууцтай холбоотой асуудлыг гаргаж ирнэ. Их хурлын дарга байхдаа Эрдэнэт үйлдвэрийн 49 хувийг хувьчлах асуудлыг мэдээгүй байсан гэдэг нь худлаа, ийм байх боломжгүй. Одоо бол огт мэдэхгүй, үүнийг Сайханбилэг хийсэн гэж яриад яваад байна. Төрийн алба ийм байдлаар явж болохгүй, хариуцлагатай хандах хэрэгтэй.
Коронавирусийн халдвар улс орнуудад тархсан энэ эмзэг цаг үед АН улс төр хийгээд байж болохгүй. АН-тай холбоотой яривал ярих зүйл их бий. Стратегийн орд газруудыг хууль бусаар олгохтой холбоотой асуудлыг шийдвэрлэх гэж байгаа бол АН зугтаагаад гарч явсан Ц.Элбэгдорж, Сайханбилэг нараа олж ир ээ. Монгол Улсын төрийн нууц тээж Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд байсан хүмүүс ингэж гадаадад амьдарч болох уу? У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар ямар нэг хууль бус зүйл хийхгүй гэдгээ хариуцлагатайгаар хэлье. Үүнд олон нийт, ард түмэн итгэлтэй байж болно. Бид хэзээ ч Тавантолгойн орд газрыг урд хөршид хууль бусаар худалдах тохироог хийхгүй. Өнөөдөр улс орны макро эдийн засаг сайжирч байна. Төрийн албаныхны сахилга бат сайжирч байна. Ардчилсан намын арчаагүй 4 жилийн алдаа, завхралыг цэгцлэх гэж үйлээ үзэн ажиллаж байна. Хэрэв мэтгэлзэх гэж байгаа бол мөрийн хөтөлбөрөөр, шийдлээр мэтгэлцээч. Тэгэхээр сөрөг хүчнийхэн дээрээ суудлаа олмоор байна.
Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн зөвлөмжийг Засгийн газрын ирэх 7 хоногийн хуралдааны шийдвэрээр ил болгоно. Тэгэхээр З.Энхболдын ярьсан бүхэн тодорхой ойлгогдоно.
“Ц.ЭЛБЭГДОРЖ ЯМАР УРТ ХУГАЦААГААР ХУРАЛД ЯВДАГ ЮМ БЭ, ЗУРГААН САР БОЛЛОО ШҮҮ ДЭЭ”
Өөр нэг зүйл бий. Эрдэнэт үйлдвэрт тогтоосон онцгой дэглэмийн хугацаа хоёр өдрийн дараа дуусах гэж байна. Үүнээс олон нийтийн анхаарлыг сарниулах оролдлого сүүлийн үед удаа араа гарч байна. Эрдэнэт үйлдвэрт хууль хяналтын байгууллагууд, Сангийн яам, холбогдох бүх байгууллагуудын шалгалт ороод дууссан. “Эрдэнэт” үйлдвэрт учир битүүлэг олон асуудал гарсныг онцгой дэглэмийн хугацаа дууссаны дараа дэлгэрэнгүй танилцуулна. Жишээ нь, Зэсийн баяжмалыг 11-12 компанид олгодог. Түүний эрэмбийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан хүн тогтоодог байсан нь шалгалтаар тогтоогдсон. Түүгээрээ Монголын талд зардал өсгөөд, тэр зардлаа оффшор компаниудаараа дамжуулан авсан нь тогтоогдож байна. Энэ мөнгөнүүд нь Монголд орж ирээд зарим нэг үл хөдлөх хөрөнгө болсон нь тогтоогдсон.
Тэр байтугай Цахиагийн Элбэгдоржийн ойр тойрны найзууд “United friends” буюу нэгдмэл найзууд гэсэн компани байгуулсан. Энэ компанид нь хууль хяналтын байгууллагын удирдлагууд, зарим нэг улс төрч холбогдож, оффшор бүсээс мөнгө угаасан нь нотлогдож байгаа. Магадгүй ил болсон энэ баримттай холбоотойгоор Элбэгдорж эх орондоо ирж чадахгүй байгаа. “Гутлаа тослоод, зангиагаа зүүгээд очно” гээд бүлтрээд байсан хүн хаана байна. Одоо ирээд шалгуулах хэрэгтэй. Ямар урт хугацаагаар хуралд явдаг юм бэ, зургаан сар боллоо шүү дээ.
Б.ХУРЦ БАЯНЗҮРХ ДҮҮРЭГТ НЭР ДЭВШИХЭЭР АН-Д 100 САЯ ТӨГРӨГӨӨ ӨГСӨН
Эрүүдэн шүүхтэй холбоотой асуудлууд шүүх дээр замхарч байна. Энийг бид анхааралдаа авч, шахаж ажиллаж байна. Мишигийн Батсуурь гэдэг хүнийг өнөөг хүртэл өөрчлөхгүй байгааг нь сэжиглэж байна.
Эрүүдэн шуух ажиллагаа явуулсан Хурц АН-аас Баянзүрх дүүрэг нэр дэвшинэ гэж 100 сая төгрөгөө өгсөн байна лээ. Тэгэхээр уул уурхай, хууль хяналтын байгууллагын луйвар булхай, Тавантолгой, Оюутолгой, Эрдэнэттэй холбоотой гэмт хэрэгтнүүдийг халхавчлах цайз нь АН болж хувирсанд би туйлийн их харамсаж байна. АН-ын шударга гишүүд мэдээгүй мэт явж байгаа нь харамсалтай. 100 сая төгрөг бол их мөнгө. Энэ мөнгөө босгохын тулд олон залуу улстөрчид уул, уурхайгаа тэр мөнгөө босгоно. Дахиад барьцаалагдсан улс төрчдөөр АН дүүрнэ. УИХ-д наанаа гишүүн мөртлөө, цаанаа барьцаалагдсан хүмүүүс Парламентад орох нөхцөлийг бүрдүүлж байна хэмээн байр сууриа илэрхийлэв.
