Удахгүй шинэ жил болох нь. Ковид гарахаас өмнө манай Монголчууд маргааш гэж өдөр байхгүй юм шиг л аливаа баярыг сүр бадруулан, байдгаа барж тэмдэглэдэг байсан даа.
Би бас Монголд амьдарч байхдаа тогоон дотор нь буцалж байгаа хүний хувьд шинэ жил болгоноор хөөрч баясаад л сургуулийн шинэ жилүүдээр аль болох өнгөтэй өөдтэйгөө өмсөж бусдад сайхан харагдчих гээд палаж хүртэл түрээслээд л явдаг байлаа. Өтгөн урт буржгар үстэй тэрийгээ байнга сүлждэг болохоор ганц өдөр ондоо харагдах гээд ээжийн хэдэн үсчин дүү нарыг бүгдийг нь тойруулаад хэдэн цагийн турш үсээ жижиг жижиг сүлжүүлнэ эсвэл тал талаас нь индүүдүүлнэ. Хамгийн сүүлд 11 төгсдөг жил 20 мянгаар ч билүү нэг торт шиг цагаан палаж түрээслэж байлаа хаха.
Ахлах анги төгсдөг хонхны баяраар шинэ гутал, шинэ юбка, цамц авч өмсөөд…тэр шинэ юм авч өмслөө гээд яг яах гээд ч байсан юм бүү мэд.
Тэр явдал, энэ их баяруудын балайрал Монголоос явснаар дуусав.
Монголд их сургууль төгсдөг жилээ зайнаас сурсан учир хонхны баярт оролцоогүй. Бүх зүйлс болоод өнгөрсөн хойно аав сургууль дээр очиж тэнхимийн эрхлэгчээс дипломыг маань аваад л болчихсон. Сүржигнээд байх шаардлага байсангүй. Хэнд ч цэцэг өгсөнгүй. Шинэ хувцас, Монгол дээл хийлгэж өмсөөгүй гээд Би би биш болчихсонгүй.
Шинэ жил, нөгөө Новый год-г утгаар нь тэмдэглэж, архидаж, албан байгууллагуудынхаа шилдгүүдийг тодруулж байх учиртай Орос оронд 4 жил сурахдаа эдгээр нөхдүүд анги хамт олноороо нийлээд шинэ жил тэмдэглээд, ууж идээд байгааг харсангүй. Гэхдээ Монгол оюутнууд бид дотуур байрандаа бууз хуушуур хийж идээд тэмдэглэдэг байсан.
4 жил сураад төгслөө. Тэнд Хонхны баяр гээд сүртэй зүйл болж, лонхны баяр хийгээд хэдэн ээлжийн солих хувцастай амралт зугаалгаар явсангүй. Үс нтрээ өөд нь босгож лакдаж, гоёсон гацуур шиг болсон охид бүсгүйчүүд ч бас байгаагүй ээ. Оросууд чинь бас тэгж байгаад баяр ёслолоор ямар ч урамгүй дуракууд шд. Хаха.
– Ангиараа буюу лекцэнд цуг ордог залуусын хамт нэг даруухан зурагнуудтай монтаж номтой болсон.
– Төгсөлтийн зургаа даруулна гээд би өөртөө зориулаад хямдрал зарласан дэлгүүрээс 500 рубль буюу 22 мянган төгрөгөөр ягаан палаж авлаа.
– Тэнхим дээрээ оюутны үнэмлэхээ барьцаалаад өмнөх жилүүдийн оюутнуудаас үлдсэн хар нөмрөг, малгайнуудыг үнэгүй түрээсээр авч хэрэглэж дуусангуутаа аваачаад өгчихсөн.
– Дипломоо гарддаг өдөр найзууд ирсэн. Ангиараа бас найз нартайгаа зураг даруулав. Бүх хүн хуран цуглаж дипломоо авч зургаа даруулчихаад өөр өөрсдийн хүрээллээ дагуулаад яваад өгсөн. Ангийнхан ч, нөгөө ангиуд ч нийлээгүй.
Би хэдэн найзуудтайгаа цуг сургуулийн ойролцоо хоолны газар ороод дахиад нэг 20 мянган төгрөгөөр хоол авч идэцгээгээд харьцгаасан байдаг юм хэхэ.
Энэ сурах 4 жилд Март, цэргийн баяр огт тэмдэглээгүй. Манай Өлзийгийн ангийнхан мартаар охидууддаа ганц ганц сарнай өгөх, дуулж өгөх зэргээр л болгочихно. Ер нь олноороо дарвиж шоудах сонирхол байдаггүй л хүмүүс юм даа одоо бодоод байхад.
Хятадад ямар байв?
Их сургуульд охидууд нь өсгийт өмсдөггүй. Ер нь учиргүй албаны хувцас, костюм пиджак юбка өмсөхгүй. Тэр талаар ер нь март. Бүгд навсгар, буудуулсан элээ шиг юм өмсөж пүүз угладаг. Угаасаа Хятад сурагч оюутнууд 10 жилээсээ л тийм. Дүрэмт хувцас нь тамирын хувцас байдаг.
Төгсөлт бас ялгаагүй ээ. Сургуулиас үнэгүй нөмрөг авч өмсөөд зургаа даруулчихаад буцаагаад өгсөн.
Хэдэн ойр тойрны найзууд төгсөлтийн баяр дээр ирээд бид нар 5-6-уулаа билүү хоолонд ороод л болсон доо. Тооцоо хуваахад 1 хүний 100 юань хүрээгүй байх.
Ямар ч сүржигнэл байхгүй. Тэр нь ч сайхан. Санхүүд ч амар. Эрдмийн баярыг жинхэнэ даруухан тэмдэглэнэ. Зовж сурлаа, арай гэж эцэстээ нэг юм ингэж төгсдөг байж гэх бодол үгүй. Хэхэ.
Эд нар чинь олон улсын эмэгтэйчүүдийн баяр маярыг огт тоодоггүй шүү. Ажлынхнаас бэлэг сэлт байтугай баярын мэнд ч сонсож байсангүй. Бодвол үгээ харамлаад очиж тэр ээж, эхнэр хүүхдүүддээ л хэлдэг юм байлгүй. Хөндлөнгийн хүүхнүүд баярлуулаад явдаггүй хөгийн харамч хятадууд шд хаха.
Шинэ жил үү?
Хятадууд шинэ жилийг нохой хуцсан чинээ тоохгүй. Ямар нэг байгууллага албан ажлаараа нийлнэ гэсэн түүх байхгүй. Тэр шинэ хувцас, гоёлын будалтыг бүр март март. Хятадууд ажил дээрээ ч өсгийт өмсдөг нь цөөхөн.
Энэ 2 жилийн хугацаанд 3 өөр газар дан хятадуудтай ажиллаж үзлээ.
Ажил дээр хэн нэгний төрсөн өдөр болвол их удаж торт дундаа задална тэгээд боллоо.
5 дахь өдөр хэн нь ч “Орой яах юм?” гэж асуудаггүй. Ямар ч үед бүгд ажлаа тараад харьдаг. Нэг их ажлынхнаараа нийлээд ууж идээд байхгүй.
Ууж идэхээ хүрвэл ажилчид биш албан байгууллага нь тэрийг зохион байгуулна, Бараг хэдэн ажилчдаа гуйж гувших нь холгүй ирж оролц гэнэ. Зардал мөнгийг нь компани гаргана.
Энэ нь ихэвчлэн уулт биш, идэлт эсвэл караоке орж бархиралт л байдаг дөө. Сайхан ууя гэхээр охидууд нь даахгүй. Ер нь ганц пиавны ард гарахгүй. Урамгүй шдээ энэ хятадууд, тэр оросуудтайгаа таарсан юмнууд. Манайхан шиг даврах барих зан байхгүй.
Залуучууд хүүхнүүд нь хааяа ууж шорлогдохоороо их удаж орой 2 гээд гэрлүүгээ харьцгаачихна.
Бар савнууд, шөнийн клубууд нь орой 3-4 гэхэд ер нь хоосорно. Гадаадууд л өглөө болтол үлддэг.
Гэснээс эд нар оны шилдгүүдээ тодруулж, шагнал өргөмжлөл гардуулахгүй их уйтгартай амьдардаг хаха. Шинэ жилийг бүтэн сарын турш энд тэнд тэмдэглэж халаасаа тэмтрэхгүй.
Зарим компаниуд нь сайхан ууж идэхийн оронд бэлэг болгоод мөнгө данс руу хийгээд баяртай, гэртээ баяраа сайхан тэмдэглээрэй, амралт дуусахаар уулзъя гээд хэл үггүй явуулчихна. Ядаргаатай ч юм шиг. Уух идэх шалтаг өгөхгүй…
Дахиад л орой яах ийх юм гэж асуух хамт олны дундах идэвхи санаачлагатай уруу татагч хүн байхгүй… Хятадууд ерөөсөө л баяр ёслолын ямар ч настргүй хүмүүс.
Нэг тийм бүгдээрээ хамт олонч биш, амиа, гэр бүлээ бодсон, бүх том сайхан баяруудыг зөвхөн гэр бүлтэйгээ гэсэн сэтгэлгээтэй…тэххх.
Одоо энэ Зул сарын баяр гээд маркетинг хийгдээд энд тэнд гудамжны худалдаанууд эхэлж байна. Ирж байгаа хүмүүс нь дандаа хосууд бас гэр бүлүүд.
Манайхан бол ажлынхнаараа эсвэл анги хамт олноороо тийшээ ухасхийнэ тэ?
Бид тэгэхэд баяр ёслолуудаар яах байсан?
Жилд ганц олдох олон баяруудын нэг, бусдад сайхан, өнгөтэй өөдтэй юмтай хүн шиг харагдах боломжийг алдалгүй ашиглахыг хичээнэ. Авч байгаа цалин амьдралд хүрэлцэээгүй байсан ч бусдын доор орчихгүй юм шүү, намайг юу ч гэж бодоо билээ, хүн муу хэлнэ, анги коллективтэйгээ нийлдэггүй байж болохгүй гээд сайхан харагдах сарын аянд оролцоно.
Тэр дунд бас Монита энэ тэр шалгаруулаад бэлэг подарок өгнө, авна. Юмгүй ч юмтай юм шиг л хэд хоног мөнгөөр эсвэл өр зээлээр өөр дээрээ бороо оруулна.
Манай Монголд жил жилийн баярууд ямар дуусах биш дээ…
Эх сурвалж: Нүүдэлчин Панда
