“Токио-2020” олимпын наадмын хүрэл медальт Ц.Цогтбаатартай ярилцлаа. Тэрбээр долоон хүүхэдтэй айлын хамгийн бага хүү нь төдийгүй 11 настайгаасаа жүдо бөхөөр хичээллэж эхэлжээ.
Жилийн өмнө аавыгаа алдсан тэр хэцүү өдөр хоногуудад энэ спортыг орхих талаар ч бодож байж… Харин одоо олимпын медальтан, аавынхаа нэрийг дэлхийд дуудуулж чадсан юм.
-Олимпын медаль хүртэж Монголын ард түмнийг баярлууллаа. Медаль хүртсэн сэтгэгдлээсээ хуваалцаач?
-Медаль хүртэх, ялалт байгуулах үеийн тэр мэдрэмжийг зөвхөн тамирчин хүн л ойлгох байх. Хамгийн нандин мэдрэмж байдаг.
Энэ медалийн цаана тэсвэр тэвчээр, цаг хугацаа, хүч хөдөлмөр гээд олон зүйл бий. Хүрэл медаль авсандаа баяртай байсан ч дэвжээнээс буумагц “Дараагийн удаа надад алт авах боломж байгаа шүү” гэж бодон улам мэрийх хүсэл төрсөн.
-Анх яагаад энэ спортоор хичээллэж эхэлсэн бэ?
-Би 2007 оноос хойш өдийг хүртэл жүдо бөхөөр тасралтгүй хичээллэж байна. Тухайн үед үндэсний бөхөд орох гээд аав, ээжтэйгээ очтол бүртгэлээс нь хоцорчихсон.
Тэгээд Монгол Улсын гавьяат дасгалжуулагч Ц.Шийрэв багштайгаа танилцаж, жүдо бөхөд хөл тавьсан даа.
-Анхны бүхэн мартагддаггүй, дурсамж түүхийг өгүүлдэг. Анхны тэмцээн, медалиа санаж байна уу?
-Хамгийн анх 2007 онд “Олимпын гараа” тэмцээнд 24 кг-ийн жинд барилдан хүрэл медалийн эзэн болсон. Анхны медалиа аваад учиргүй их баярлаж билээ.
Тухайн үед жүдогоор хичээллээд дөнгөж долоо л хонож байсан юм. Тэр л эргээд харахад хамгийн дулаахан, дурсамжтай үе байдаг.
Сэтгэл зүй, бэлтгэл хоёр нэг бүхэл байж амжилт ирдгийг биеэрээ мэдэрсэн.
-Шантраад тамирчин болсондоо харамсах үе байв уу? Хэрэв тамирчин болоогүй бол Ц.Цогтбаатар өдийд яг ямар мэргэжилтэй байх байсан бол?
-Хэзээ ч харамсаж байгаагүй. Анх хичээллэж эхэлснээс хойш мундаг тамирчин болно доо л гэж төсөөлж, мөрөөдөж ирсэн. Бүхий л зүйлээ энэ спортод зориулсаар байна.
-Тамирчин хүнд сэтгэл зүйгээ бэлдэх их чухал байдаг. Энэ удаагийн олимпод сэтгэл зүйн хэр бэлтгэлтэй байв?
-“Токио-2020” олимпын наадамд манай тамирчид сэтгэл зүйн тусгайлсан багтай хамтарч ажилласан. Мөн өрсөлдөгч тамирчдын судалгааг маш сайн хийсэн. Бүх зүйлээ тултал нь харуулна л гэж өрсөлдсөн. Сэтгэл зүй, бэлтгэл хоёр нэг бүхэл байж амжилт ирдгийг биеэрээ мэдэрсэн.
-“Рио-2016” олимпын наадамд ялагдал хүлээгээд шалан дээр сууж буй дүр зургийг санаж байгаа байх. Таван жилийн өмнөх Цогтбаатар, одоогийн Цогтбаатарын хооронд хэр өөрчлөгдсөн бэ? Хувь хүн болоод ур чадварын тухайд?
-25 насандаа аав болсон. Амьдралаа сайхан авч явахын тулд яах ёстой вэ гээд олон зүйлийг л бодож, тунгааж эхэлсэн. Сахилгагүй, гэнэн томоогүй байсан ч одоо арай буурь суурьтай, хариуцлагатай болсон гэж бодож байна.
Харин ур чадварын тухайд 2016 оны алдаагаа дахиж давтахгүйн тулд маш их хичээсэн. Багш маань хүртэл надад хэлсэн. “Чи 2016 онд шалан дээр хөлөө жийгээд сууж байсан шигээ дахиад тэгээд суумаар байна уу? Дахиад давтагдвал чамд ямар санагдах вэ? Гэж асууж байлаа. Нээрээ л тамирчин хүн таван жил хүлээчихээд алдсан алдаагаа дахиж давтаад харамсаад суух уу гээд их бодсон. Багш хүн бол зөвхөн чиглүүлэх үүрэгтэй. Харин өөрчлөлт хийх хүн нь зөвхөн би. Өөр хэн биш. Тиймээс сэтгэл зүй, бэлтгэл хоёртоо уйгагүй анхаарсаар ирсэн.
-Чөлөөт цагаараа юу хийдэг вэ? Авьяас бий юу?
-Өдөрт гурван удаа бэлтгэл хийхээр чөлөөт цаг бага гардаг. Сагсан бөмбөг тоглох дуртай. Цаг л гарвал гэр бүлтэйгээ байхыг хичээдэг. Дуулах дуртай. Бусад хүмүүс намайг гоё дуулдаг л гээд байдаг юм. Үнэхээр тийм эсэхээ мэдэхгүй байна өө. Аа бас хоол сайн хийдэг шүү. /инээв/
-Эхнэртэйгээ яаж танилцсан бэ? Гэр бүл болоод хэр удаж байгаа вэ?
-Багаасаа хоёр биенээ мэддэг байсан. Манай эхнэр жүдо бөхөөр хичээллэдэг байсан. Боловсролдоо анхаарах гээд спортоо орхичихсон юм. 2019 оноос гэр бүл болж, одоог хүртэл хамтдаа амьдарч байна. Олимпод явахын өмнөхөн зургаадугаар сарын 4-нд хүүтэй болсон.
Хүүдээ олон түмэндээ ээлтэй, ивээж яваг гээд Ц.Ивээлт гэдэг нэрийг хайрласан. Тиймдээ ч аавыгаа ивээгээд олимпын медальтан болгосон маш их баяртай байна. Хүүхдийг хүний дээд гэж боддог. Амьдралын хамгийн үнэ цэнтэй зүйл гэр бүл шүү дээ. Аав минь намайг яаж хайрлаж, хүмүүжүүлсэн тэр хайраар л хүүгээ өсгөнө дөө.
-Өөрийгөө хэр сайн аав, хань гэж тодорхойлох вэ?
Эхнэр бид хоёрын хувьд хоорондоо сайн ярилцдаг. Учир нь ярилцаагүйн улмаас дараа нь том асуудал үүсдэг гэдгийг мэдэх учраас. Ази эрчүүдийн дунд эмэгтэй хүн заавал гэр цэвэрлэх, хүүхдээ харах, хоол хийх ёстой гэсэн хандлага байдаг. Би үүний эсрэг бодолтой. Болж л өгвөл өөрөө хоол хийх, гэрийн ажилд оролцохыг хичээдэг. Эрэгтэй, эмэгтэй хүн биенээ нөхөж, дутууг нь гүйцээж амьдрах ёстой л гэж боддог доо.
-Үг гэдэг хамгийн хүчтэй зүйл байдаг шүү дээ. Бусдаас сонсож байсан, санаанаас гардаггүй ямар үг байна вэ?
-Үгээр хүнийг “амилуулж, үхүүлж” ч болно гэдэг. Олон сургамжтай үг сонсож байсан ч тэр дундаас аавын минь хэлсэн үг л хатуу ч гэсэн хамгийн үнэн байсан. Тухайн үедээ дургүйцэж хүлээж авсан ч хожим бодоход хамгийн үнэ цэнэтэй үгс байж.
Аав байхгүй болчихоор ард байсан тэр том нөмөр алга болчихдог юм билээ. Нөмөр газар зогсож байгаад булан эргээд гарахад л салхи нэвт үлээж байгаа мэт…
-Аавыгаа алдаад удаагүй байгаа. Аавдаа л энэ олимпын медалиа харуулах байсан юмсан гэж хэлж байсан нь санагдаж байна.
-Яг жилийн өмнө аавыгаа алдсаны дараа хөдлөхийг ч хүсэхгүй, хэцүү үетэй нүүр тулсан. Аав гэдэг хүн байхгүй болчихоор ард байсан тэр том нөмөр алга болчихдог юм билээ. Нөмөр газар зогсож байгаад булан эргээд гарахад л салхи нэвт үлээж байгаа мэт… Яг л тийм хоосон мэдрэмж төрсөн. Удалгүй хүүтэй болно гэдгээ сонсоод “Би ингээд суугаад байж болохгүй, хичээх хэрэгтэй” гээд л боссон доо. Тамирчин хүнд чаддаг зүйлээ чадахгүй байгаа мэдрэмж, хичээгээд ч болохгүй тийм үе байдаг. Тэглээ гээд бууж өгч болохгүй гэдгийг ухаарсан.
-Шагналын тавцан дээр зогсож байхдаа аавыгаа хамгийн их бодож байв уу?
-Аав маань надаас байнга ”Энэ жил олимп болох уу? Хэвээрээ юу? Хүүгээ олимпоос медаль авахыг нь харчих юмсан” гэж мөн ч их асуусан. Харамсалтай нь олимп хойшилж, үзэж чадалгүй хорвоог орхисон.
Аав маань байсан бол энэ медалиа үзүүлэх байсан даа гэсэн харамсал төрсөн. Гэхдээ хүн болгон цаг нь ирэхээр буцдаг жамтай. Тийм учраас бодож шаналаад суух биш, сайн яваагаа үйлдлээрээ харуулж, аавынхаа нэрийг гаргана гэж бодсон. Олимпын медалийн эзэн болж аавынхаа нэрийг дэлхийд дуудуулсандаа маш их баяртай байна.
-Цаашдаа юу төлөвлөж байна вэ? Тав, арван жилийн дараах Цогтбаатар ямар байх бол? Юунд зорьж байна вэ?
-Ойрын зорилго бол одоогийн амжилтаа ахиулж, ирэх жилүүдийн ДАШТ болон 2024 оны олимпын наадмаас алтан медаль хүртэх. Амьдралын зорилго гэвэл элэг бүтэн, саруул сайхан, аз жаргалтай амьдарч хүний сайхан хань, сайн аав байхыг л хүсч байна.
-Баярлалаа, хамгийн сайхан бүхнийг хүсье.
-Баярлалаа.
